تله‌های قابلیت در مسیر توسعۀ سازمان‌های صنعتی‌دولتی: با رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها

نوع مقاله: مقاله علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه مالک اشتر

2 دکتری دانشگاه مالک‌اشتر

3 استادیار دانشگاه صنعتی مالک‌اشتر

4 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

چکیده

توسعه و پیشرفت صنعت و فناوری یکی از مسائل اصلی کشور است و سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان دولتی تلاش می‌کنند تا با اعمال سیاست‌ها و تخصیص منابع مسیر این پیشرفت را هموار نمایند. علی‌رغم تلاش سیاست‌گذاران و صرف منابع قابل‌توجه، نتایج حاصله در عمل چندان رضایت‌بخش نبوده و صنایع دولتی و زنجیره‌های وابسته به آن از جایگاه مناسبی در محیط رقابت جهانی برخوردار نیستند. در میان صنایع دولتی ایران، صنایع دفاعی با رویکرد قابلیت‌سازی درون‌زا با الگوی «هسته‌های کوچک دانا و شبکۀ بزرگ توانا» دستاوردهای بهتری داشته و به جایگاه قابل‌قبولی در میان کشورهای هم‌تراز دست یافته است؛ با این همه، صنایع دفاعی جمهوری اسلامی ایران هم با چالش‌های ناشی از زیست‌بوم صنعتی و سازمانی کشور درگیرند و مسائل خاص خود را دارند. این پژوهش با هدف بازاندیشی و تأمل در سیاست‌های صنعتی و توسعۀ قابلیت‌های فناورانه در صنایع دفاعی انجام شده و با استفاده از مفهوم تله‌های قابلیت تلاش دارد تا راهبردها و سیاست‌هایی را برای برون‌رفت از تله‌های قابلیتی ارائه نماید. در این راستا با استفاده از ادبیات تحقیق اقدام به شناسایی تله‌های بالقوۀ سازمان‌های مختلف کرده و بر اساس مصاحبه با خبرگان، تله‌های قابلیت‌های مورد مطالعه در قالب «نمودار حلقه‌های علّی» ترسیم شده است. در مرحلۀ بعد با توجه به روش پویایی‌شناسی سیستم (SD) با استفاده از نرم‌افزار ونسیم «نمودار جریان - حالت» شبیه‌سازی مسئله انجام شده است. با توجه به مدل شبیه‌سازی‌شده، سیاست‌ها و راهبردهایی برای برون‌رفت از تله‌‌های موجود و رشد و توسعۀ قابلیت‌‌ها ارائه شده که عناوین آن عبارت است از: «ایجاد شرکت‌‌های زایشی و توسعۀ شبکه همکاری»، «ارتقای انگیزۀ کارکنان»، «تعریف پروژه‌‌های مشترک» و «افزایش تسهیم دانش». در نهایت سیاست‌های پیشنهادی در محیط نرم‌افزار آزمون شده که نتایج آزمون نشانگر تأثیر هریک از آن‌ها در رشد قابلیت‌‌هاست.

کلیدواژه‌ها