بررسی تطبیقی مبانی رفتار فردی از دیدگاه رفتارگرایی و علم النفس فلسفی

نوع مقاله : مقاله علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایران

2 گروه روان شناسی، پژوهشگاه بین المللی المصطفی، قم، ایران

3 گروه مدیریت، مجتمع علوم انسانی، جامعه المصطفی العالیمه، قم، ایران

چکیده

هر دانشی دارای مبانی و مفاهیم پایه‌ای است که ریشه در دیدگاه‌های هستی‌شناختی و انسان‌شناختی آن دارد. صاحب‌نظران علوم رفتاری با بهره‌گیری از روش‌های تجربی به بررسی رفتار انسان پرداخته و درباره مبانی رفتار به اظهارنظر پرداخته‌اند. همچنین فلاسفه مسلمان نیز تحت عنوان علم‌النفس در بررسی فرایندهای روانی انسان مفاهیم مربوط به مبانی رفتار را مورد توجه قرار داده‌اند. هدف این مقاله مقایسه این دو دیدگاه با یکدیگر است. پژوهش حاضر از نظر جهت‌گیری بنیادی با رویکرد تطبیقی است که برای تحلیل داده‌ها از استراتژی تحلیل مضمون بهره می‌برد. برای بررسی تطبیقی، ابتدا مبانی رفتار فردی رایج شامل انگیزه، ادراک، توانایی‌های فردی و شخصیت با بررسی منابع رفتاری به‌دست‌آمد؛ در مقابل برای استخراج مبانی رفتاری فردی از علم‌النفس، آثار فیلسوف معاصر آیت‌الله مصباح‌یزدی که با نگاه عقلی و نقلی به این موضوع پرداخته‌اند مورد تحلیل قرار گرفت که نتایج نشان داد مبانی رفتار فردی در رویکرد علم النفس، گرایش، دانش و توانایی و شاکله یا شخصیت هستند و در ادامه این دو دیدگاه باهم تطبیق داده شد تا شباهت‌ها و تفاوت‌ها مشخص‌تر شود. مقایسه و تطبیق نشان داد علی‌رغم همگرایی‌ها و تشابه‌ها کلی بین این دو دیدگاه، مبانی رفتار در این دو دیدگاه تفاوت اساسی دارد، در پایان چارچوب شکل گیری رفتار از دیدگاه علم النفس فلسفی ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 23 آذر 1399
  • تاریخ دریافت: 03 شهریور 1399
  • تاریخ بازنگری: 30 آبان 1399
  • تاریخ پذیرش: 23 آذر 1399